De 5 gaven: Hoogsensitiviteit

‘High Sensitive Person (HSP)’ is een term die voor het eerst in de wereld is gebracht door Elaine Aron. Zij is een Amerikaanse vrouw die een aantal boeken over het onderwerp heeft geschreven, haar eerste werk stamt uit 1996. Al het andere is van haar werk afgeleid. Hsp is als begrip rond 2000 naar Nederland komen overwaaien en is inmiddels een redelijk geaccepteerd begrip geworden. In het Nederlands spreken we over hoogsensitiviteit.
Veel hoogbegaafden herkennen dan wel niet hun hoogbegaafdheid, de kenmerken van hoogsensitiviteit zien ze vaak wel terug in zichzelf.
Vanwege het feit dat hoogsensitiviteit maatschappelijk wat makkelijker geaccepteerd leek te worden is er bij een deel van de hoogbegaafden de neiging ontstaan om naar de buitenwereld toe aan te geven dat ze hoogsensitief zijn in plaats van hoogbegaafd. Daarmee laten ze echter een aantal belangrijke aspecten die bij hoogbegaafdheid horen nog buiten beschouwing.

Hoogsensitiviteit is, eenvoudig gezegd, een verhoogde staat van gevoeligheid voor prikkels van allerlei aard. Het verschilt per persoon voor welke prikkels een verhoogde gevoeligheid aanwezig is en welke zorgen voor overlast en welke niet. Vaak kun je je ook ergens op ‘instellen’, waardoor je er minder last van hebt. Wanneer je overvallen wordt door bepaalde prikkels heb je er over het algemeen meer last van dan wanneer je weet dat deze prikkels aanwezig zullen zijn en je je erop kunt voorbereiden.
De mate van ‘hinder’ die wordt ondervonden van de gevoeligheid voor prikkels verschilt van persoon tot persoon. Iedereen heeft een drempel, maar deze drempel ligt voor iedereen anders.

Nadat ik over hoogsensitiviteit had gelezen drong al snel tot mij door dat voor zover ik in mijn praktijk en vrijwilligerswerk kon constateren, vrijwel iedereen die hoogbegaafd was, ook hoogsensitief leek te zijn. Ik mag niet zeggen iedereen, want ik heb het nooit onderzocht en kan het dus niet met wetenschappelijke zekerheid zeggen. Maar mijn ervaring is dat ook de hoogbegaafden die denken dat ze niet hoogsensitief zijn, dat na een beetje doorvragen, wel degelijk blijken te zijn. Daarbij spreek ik natuurlijk wel over de hoogbegaafde die geen kenmerken van autisme of andere stoornissen vertoont.

Echter Elaine Aron geeft aan dat 15% van de bevolking hoogsensitief is, dat percentage ligt dus veel hoger dan het aantal hoogbegaafden. Niet iedereen die hoogsensitief is, is ook hoogbegaafd, maar voor mij is hoogsensitiviteit dus wel een kenmerk van hoogbegaafdheid. In de kenmerkenlijst staat een overzicht van de punten die Elaine Aaron noemt als kenmerken van hoogsensitieve personen. Hoogsensitieve mensen herkennen zich meestal, net als hoogbegaafden, in vrijwel alle kenmerken.

In 2009 was Elaine Aron in Nederland voor één van de weinige lezingen die ze in Europa heeft gegeven, en daar heb ik haar gevraagd naar de connectie tussen hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid. Zij gaf daar echter een ontwijkend antwoord op. Na enig aandringen gaf zij aan dat ze de overeenkomsten wel zag, maar ze nooit had onderzocht hoe de twee verband met elkaar hielden. Toen ging ze ietwat gehaast verder met de volgende onderwerp, alsof ze het een lastige vraag vond. Ik heb helaas geen gelegenheid meer gehad om haar daar verder over te spreken.